حزب الله(خواهران)

...و جداسازی وی از حوزه قم به منظور پیشگیری از فوران این آتشفشانِ مولد قدرت نیز مؤثر واقع نشد زیرا ایشان در روزگار تبعید در حوزه علمیه نجف به تئوریزه كردن نظریه ولایت فقیه همت گمارد تا پانزده سال بعد به ایران بازگردد و ساختار یك نظام سیاسی بدیع را بر شالوده تفكرات اسلام شیعی بنا نهد. آن هم در كشوری كه جیمی كارتر جزیره ثباتش می‌خواند و ارزیابی سرویس‌های اطلاعاتی آمریكا نشان می‌داد كه لااقل تا 10 سال دیگر آبستن هیچ تحول سیاسی چشمگیری نخواهد بود.

بدین ترتیب از 1979 با وقوع انقلاب اسلامی در ایران، رهبران نظام استكباری ناگهان با رویش پدیده ناشناخته‌ای به نام اسلام سیاسی شیعی روبرو گشتند كه به نحو شگفت‌آوری غیرقابل مهار بود و برخلاف تصورات، در زیر سنگین‌ترین فشارها به جای ضعف و زوال، هر روز بر حجم قدرت خود می‌افزود تا جایی كه دامنه امواجش به صرف مرزهای ایران محدود نماند و دیگر نواحی خاورمیانه خصوصاً سرزمین‌های اشغالی فلسطین و لبنان را نیز درنوردید و روح تازه‌ای در كالبد جنبش‌های مقاومت اسلامی دمید.

چرا حوزه‌ها رصد می‌شوند؟

آنها نیز می‌دانند كه مركز گفتمانی شیعه، حوزه‌های علمیه است كه به عنوان مغز متفكر گفتمان شیعه عمل می‌كنند. آمریكا‌یی‌ها همچنین بر جایگاه علمای شیعه در راهبری دینی و سیاسی جامعه شیعیان اِشراف پیدا كرده‌اند. از همین روست كه همواره با حساسیت خاصی به رصد عملكرد حوزه علمیه قم كه نقشی كلیدی در رقم زدن معادلات سیاسی ـ اجتماعی جمهوری اسلامی دارند پرداخته و بازوهای رسانه‌ای‌شان از هیچ تلاشی برای القای وجود شكاف در درون حوزه و یا بروز اختلاف میان حوزه و دولت‌مردان ایران فروگذار نمی‌كنند.

بازخیز و احیای حوزه علمیه نجف و همسویی مواضع مرجعیت در حوزه‌های قم و نجف، رهبران واشنگتن را شدیداً نگران می‌سازد. زیرا حضور مقتدرانه گفتمان شیعه در مناطق حساس خاورمیانه نظیر ایران، عراق و لبنان، تهدیدی جدی برای منافع آمریكا و اسرائیل به حساب می‌آید.

تلاش برای تفرقه بین قم و نجف

البته این تحركات به داخل ایران محدود نمی‌شود. حضور پررنگ سیاسیون شیعه در دولت جدید عراق، بازخیز و احیای حوزه علمیه نجف و همسویی مواضع مرجعیت در حوزه‌های قم و نجف، رهبران واشنگتن را شدیداً نگران می‌سازد. زیرا حضور مقتدرانه گفتمان شیعه در مناطق حساس خاورمیانه نظیر ایران، عراق و لبنان، تهدیدی جدی برای منافع آمریكا و اسرائیل به حساب می‌آید. لذا شاهد هستیم كه كوشش فراوانی جهت القای عدم‌ همسویی و وجود شكاف و رقابت میان مرجعیت قم و نجف از جانب ایالات متحده صورت می‌پذیرد.

 برای نمونه «ماریسا كوچران سولیوان» پژوهشگر مؤسسه «ابتكار آمریكایی» از مهم‌ترین اتاق‌های فكر نومحافظه‌كاران در یادداشتی تحت عنوان «قدرت نرم ایران در عراق» راجع به شرایط كنونی حوزه‌های علمیه نجف و قم چنین می‌گوید:

«حوزه‌های علمیه در شهرهای مقدس نجف و قم مراكز تعلیمات شیعی هستند اما در قالب دو سنت متمایز و رقیب رشد یافته‌اند. حوزه نجف قدیمی‌ترین حوزه شیعه و مركز سنت آیت‌الله خویی می‌باشد كه معتقد بود روحانیون نباید در سیاست دخالت نموده و در عوض باید هدایت زندگی مذهبی پیروان خود را عهده‌دار گردند. نجف برای صدها سال كانون علمی و عقیدتی شیعه به شمار می‌آمد تا اینكه نفوذ آن تحت‌تأثیر سیاست‌های سركوبگرانه رژیم بعث صدام حسین محدود شد. متعاقب وقوع انقلاب اسلامی در 1979 شهر ایرانی قم، نجف را به عنوان مركز تعلیمات تشیع طی دهه‌های 80 و 90 در محاق قرار داد. حوزه قم موافق سنت آیت‌الله خمینی است كه براساس آن یك فقیه برجسته و یا جمعی از فقها بر تمام موضوعات سیاسی، مذهبی و اجتماعی جامعه مسلمانان اقتدار مطلق دارند. پس از حمله آمریكا به عراق در سال 2003 حوزه نجف به عنوان مركز علمی و مذهبی شیعه تحت صدارت آیت‌الله علی سیستانی یكی از علمای فوق‌العاده محبوبِ سنت خویی احیا گردید. با وجود اینكه تعاملات بسیاری (مذهبی، اقتصادی و ...) میان قم و نجف برقرار می‌باشد، اما ظهور دوباره حوزه نجف چالشی را برای اقتدار مذهبی حوزه قم ایجاد كرده است. ایران راهبرد گسترش دامنه نفوذ خود در شهرهای مقدس عراق را از طریق سرمایه‌گذاری‌های كلان در طرح‌های بازسازی و صنعت توریسم مذهبی و تسهیل مسافرت صدها هزار زائر ایرانی در طول سال دنبال می‌كند. اما ایران همچنین تلاش كرده است تا نفوذ خود را برای تضمین این مسئله كه اوج‌گیری نجف به قیمت كاهش نفوذ قم تمام نشود به‌كار گیرد.»

از برآیند آنچه گفتیم به وضوح می‌توان دریافت كه حوزه‌های علمیه و مراجع ‌عظام به عنوان قلب تپنده گفتمان شیعه چه مسئولیت سنگینی را در راستای اعتلای هرچه بیشتر جامعه شیعیان و خنثی‌كردن دسیسه‌های پیچیده دشمنان قسم‌خورده اسلام برعهده دارند. شاید مهم‌تر از هر چیز، حفظ وحدت‌كلمه و یكپارچگی حوزه‌های شیعه در ایران، عراق، لبنان و سایر كشورها و هوشیاری و بصیرت كامل در مقابل فتنه‌گران و پرهیز از هرگونه موضع تفرقه‌انگیز كه بی‌تردید با بزرگ‌نمایی چند برابر توسط ابزارهای رسانه‌ای جهان غرب منعكس خواهد شد، ضرورت برهه حساس كنونی محسوب می‌شود.